چگونه درس بخوانیم ؟

با اینکه هم اکنون در پیشرفته ترین زمان تاریخ زندگی می کنیم و ابزارهای فروانی برای یادگیری و بهبود وضعیت دانش ما وجود دارد ولی هنوز هم دانش آموزان زیادی هستند که با درس خواندن مشکل دارند . یعنی فکر می کنید علتش این است که درس ها سخت تر شدند ؟

شاید!

ولی دانش آموزان و دانشجویان امروزی هم از گذشتگان خود هوش و توانایی بیشتری دارند و مطمئنا آنها بهتر می توانند مسائل مختلف زندگی و تحصیل خود را حل کنند .

مشکل اصلی این است که آنها نمی دانند چگونه درس بخوانند . یعنی کسی به آنها آموزش نداده یا خودشان به دنبال یادگیری روش های مطالعه نبودند .

در دنیا روش های زیادی برای مطالعه وجود دارد مثل LWF یا PQ4R  ( یا همان پس ختام ) .

خود من در کارگاه های روش های یادگیری و مطالعه که در مدارس برگزار می کنم با تلفیق این روش ها و عیب یابی و اصلاح آنها روشی ۷ مرحله ای به نام “رنگین کمان” را آموزش می دهم که دانش آموزان هم از آن راضی بودند و بسیار در یادگیری به آنها کمک کرده است .

 

بهت پیشنهاد می کنم برای یادگیری بهتر این روش همین الان کتاب و درسی که همیشه برایت خواندنش از بقیه دروس سخت تر بوده را بیاوری و بعد از خواندن هر مرحله آن را عملی کنی .

قبل از اینکه مراحل روش رنگین کمان را توضیح دهم ازت می خواهم روی کاغذی یک تعهد نامه بنویسی . پس همین حالا کاغذ یا دفتری را بیاور و جمله زیر را درونش بنویس :

 

اینجانب ، ……………………………… دانش آموز/دانشجوی رشته ی …………………….. قول می دهم بعد از خواندن اولین مرحله روش رنگین کمان ، هر مرحله را به صورت عملی انجام دهم و بعد به سراغ خواندن مرحله بعدی بروم و تا مرحله مورد نظر را کاملا انجام ندهم مرحله بعدی را نمی خوانم .                         امضاء

 

خب بریم سراغ روش مطالعه رنگین کمان

رنگ اول : بررسی کلی کتاب

همانطور که قبل از ورزش کردن و پرداختن به فعلیت های اصلی ورزش بدن انسان باید گرم شود تا آسیب نبیند و بتواند از حداکثر توان خود استفاده کند مغز انسان نیز نیاز به گرم شدن دارد و قبل از مطالعه باید آماده شود .

برای آماده سازی مغز در مرحله اول تنها کاری که می کنیم این است که ۳ الی ۵ دقیقه نگاهی کلی به کتاب می اندازیم .

  • یعنی رو و پشت جلد آن را می خوانیم؛
  • فهرست مطالب آن را بررسی می کنیم؛
  • نگاهی به جدول ها، تصاویر و نمودارها می اندازیم؛
  • اگر خلاصه ای از هر فصل یا درس وجود داشته باشد آن را می خوانیم؛
  • اگر برای هر درس در ابتدا یا انتهای آن سوالی طرح شده باشد به آنها توجه می کنیم؛
  • تیترهای اصلی و فرعی را خیلی سریع نگاه می کنیم و از آنها می گذریم.

این کار باعث می شود ذهن ما دیدی کلی از کتاب داشته باشد تا بداند چقدر و چگونه باید برای مطالعه و یادگیری این کتاب انرژی مصرف کند .

رنگ دوم : بررسی کلی درس

در این مرحله دقیقا مثل مرحله قبل عمل می کنیم و ۱ الی ۳ دقیقه نگاهی اجمالی به درس خواهیم داشت و موارد بالا را برای درس یا فصل اول چک می کنیم. ( برای هر درس این مراحل تکرار می شود )

یعنی جداول، تصاویر ، تیترها ، زیرتیترها ، خلاصه ، سوال ها و … را بررسی می کنیم تا مغزمان بتواند مطالب را طبقه بندی کند .

رنگ سوم : سوال گذاری

مغز انسان به گونه ای تکامل یافته است که زمانی که برایش سوالی پیش می آید تمام تمرکز خود را صرف پیدا کردن جواب می کند . به همین دلیل این مرحله بسیار مهم است و باعث می شود درس را بهتر و با تمرکز بیشتری بخوانیم و آن را یاد بگیریم .

شاید سوالت این باشد که حالا چطور باید سوال گذاری کنم ؟

دو روش وجود دارد .

یک اینکه تیترهای موجود در هر صفحه را با اضافه کردن کلماتی مانند : چرا ، کجا ، چگونه ، چیست ، آیا و … به سوال تبدیل کنیم و آنها را در برگه ای بنویسیم . ( ۳ الی ۷ سوال برای هر درس کافی است )

یا اینکه به صورت تصادفی هر صفحه را باز کنیم و یکی از خطوط را به سوال تبدیل کنیم.

مثلا در کتاب نوشته است : دانیال زمانی که در دانشگاه شیراز و رشته ی سخت افزار کامپیوتر قبول شد ، هم زمان هم در فروشگاهی مشغول کار بود.

سوال اینگونه خواهد بود : دانیال در چه رشته ای در دانشگاه قبول شد ؟

سوال های خیلی ساده ای را می توان با این روش طرح کرد که باعث می شود مغز ما به دنبال جواب آن بگردد پس بقیه مطالب را هم با دقت بیشتری می خواند و به یاد می سپارد .

رنگ چهارم : شروع مطالعه

میرسیم به مرحله اصلی این روس یعنی شروع مطالعه و یادگیری .

در این مرحله باید چند نکته را رعایت کنیم که تعدادی از آنها را در مقاله ی چگونه کتاب بخوانیم توضیح داده ام . در اینجا دو نکته دیگر را اضافه می کنم .

 

در هنگام مطالعه زیاد پیش می آید که بخشی از مطلب را متوجه نمی شویم و دوباره و چندباره باز می گردیم تا آن را دوباره بخوانیم .

در این روش این کار را انجام نمی دهیم . هرجایی که برایمان سوال پیش آمد و نیاز داشتیم دوباره آن قسمت را بخوانیم یک علامت سوال ( ؟ ) در حاشیه کتاب و متن می گذاریم و به مطالعه ادامه متن می پردازیم . زمانی که خواندن درس به پایان رسید دوباره به ابتدا برمی گردیم و  علامت سوال هایی که گذاشته بودیم را دوباره مطالعه می کنیم .

به این صورت زمان کمتری از ما هدر می رود.

 

نکته بعدی نوشتن کلمات کلیدی است .

باید سعی کنیم هر پاراگراف یا حتی یک بخش و یک صفحه را در یک یا دو کلمه خلاصه کنیم . مثلا در بخشی از کتاب راجع به خواص داروی خاصی توضیح می دهد ، شما در دفتر خود می نوسید “داروی خاص” یا هر کلمه ی دیگری که شما را به یاد آن پاراگراف و آن بخش می اندازد .

این نکته حتما باید رعایت شود چون از کلمات کلیدی ای که می نویسیم در مرحله ششم استفاده خواهیم کرد .

رنگ پنچم : یادآوری

در این مرحله باید سعی کنیم به یاد بیاوریم که کلمات کلیدی ای که نوشتیم توضیحشان چیست .

باید بتوانیم برای خود توضیح دهیم که هر کدام از کلمات کلیدی نوشته شده برای چه نوشته شده است . بهتر است که با صدای بلند برای خود توضیح دهیم یا حتی رو به روی آینه با خود حرف بزنیم تا خیلی بهتر در مغزمان اطلاعات طبقه بندی شود و هنگام بازیابی هم سریع تر و کامل تر به اطلاعات دست پیدا کنیم .

رنگ ششم : رسم نقشه ذهنی

مهم ترین وجه تمایز روش های مطالعه همین مرحله هست یعنی نقشه ذهنی که از بهترین ابزارهاست برای مطالعه خیلی خوب و به یادآوری بالای ۹۰% مطالب . برای اینکه خیلی متن طولانی نشود برایت یک فایل صوتی ضبط کردم که می توانی گوش دهی و با نقشه ذهنی و قوانینش آشنا شوی .

برای مشاهده سایز بزرگ عکس روی تصویر کلیک کنید

 

نکته مهم اهمیت نقشه ذهنی این است که بسیار زمان مطالعه و مخصوصا مرور مطالب را کاهش می دهد و هنگام بازیابی اطلاعات هم خیلی خوب و سریع به ما کمک می کند .

پس با استفاده از کلمات کلیدی ای که نوشتی و بخش بندی های هر درس ( یا بخش بندی های دلخواه خودتون ) نقشه ذهنی رو رسم کن تا برسیم به مرحله نهایی .

رنگ هفتم : مرور مستمر

در مرحله آخر شما باید سعی کنید نقشه ذهنی هایی که برای هر درس کشیده اید را در زمان های مشخصی مرور کنید تا مطالب خیلی عالی در ذهنتان پایدار بماند و اگر مطلبی خیلی مهم و حیاتی باشد هم می توانی با این روش تا آخر عمر مطالب را به یاد بیاوری .

برای انجام این مرحله کافی است که هنگام مطالعه دفترچه ای همراه خود داشته باشی تا در آن زمان هایی که باید نقشه ذهنی آن درس را مرور کنید بنویسید .

مثلا شما در تاریخ ششم مرداد ماه ۹۷ در ساعت ۶ عصر درس چهارم کتاب شیمی ۳ را خوانده اید.

برای اینکه خیلی بهتر این درس را یاد بگیرید در دفترچه خود زمان هایی که باید دوباره نقشه ذهنی ها را مرور کنید بنویسید .

که پیشنهاد می شود در بازه های زمانی ۱ روز بعد از مرور اول ، ۲ روز بعد از مرور دوم ، ۴روز بعد مرور سوم ، ۸روز بعد مرور چهارم ، ۱۶ روز بعد مرور پنجم و ۳۲ روز بعد مرور ششم ، نقشه های ذهنی آن درس مرور شود تا بیشترین بازدهی را داشته باشید . ( به این بستگی دارد که یادگیری درس مورد نظر چقدر برای شما مهم است )

یعنی می نویسی:

هفتم مرداد ۹۷ ساعت ۶عصر اولین مرور درس چهارم شیمی ۳

نهم مرداد ۹۷ ساعت ۶عصر اولین مرور درس چهارم شیمی ۳

سیزدهم مرداد ۹۷ ساعت ۶عصر اولین مرور درس چهارم شیمی ۳

و ….

 

این بود هفت مرحله ی روش رنگین کمان که بسیار کمتر از روش های معمول و اشتباه دانش آموزان زمان می گیرد و بازدهی خیلی بیشتری نیز دارد .

شما باید این هفت مرحله را برای هر درس انجام بدهید ( جز مرحله اول ) تا خیلی بهتر بتوانید دروس خود را با موفقیت بسیار یاد بگیرید.

 

فقط یک نکته اساسی دیگر را هم بگویم . و آن این است که دانش آموزان معمولا هنگام مطالعه اینگونه عمل می کنند :

حداقل ۴۰ دقیقه الی یک ساعت و نیم دوساعت بکوب درس می خوانند و بعد دقایقی را استراحت می کنند ( که در اصل به گوشی هایشان سر می زنند ) ، در صورتی که این روش اصلا با روش یادگیری مغز مطابقت ندارد.

 

زیرا مغز ما بعد از ۲۰ دقیقه بازدهی اش و یادگیری اش پایین می آید .

پس بهتر است در بازه های زمانی ۲۰ دقیقه یکبار درس بخوانیم و در حد ۱ یا دو دقیقه از جای خود بلند شویم و حرکت کنیم و تا اکسیژن به مغزمان بیشتر برسد و بعد دوباره به درس خواندن ادامه دهیم .

و حالا بعد از یک ساعت و نیم دو ساعت دقایق بیشتری استراحت کنیم که آن هم بهتر است سمت چیز دیگری نرویم و فقط چند دقیقه ای ریلکس کنیم و توجه خود را به سمت عوامل بیرونی معطوف نکنیم .

 

امیدوارم این مطلب برایت مفید بوده باشه و مرحله به مرحله آن را انجام داده باشی .

خیلی خوشحال میشم که نظرت و نتایجی که از عمل کردن به این مقاله گرفته ای را برایم بنویسی یا اگر سوالی داری در کامنت ها بپرسی تا حتما جواب بدهم .

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید